Tevredenheid na vaginaplastiek: hoe sterk zijn de cijfers?

Wat de tevredenheidscijfers wel en niet zeggen

In onderzoek naar vaginaplastiek bij transvrouwen worden hoge tevredenheidscijfers gerapporteerd. Een bijgewerkte systematische review en meta-analyse van Bustos en collega's (2021) kwam uit op een algemene tevredenheid van 91 procent (81 tot 98 procent) (bron). Dezelfde review schrijft dat de kwaliteit van de onderliggende studies laag of matig was en dat de meeste studies retrospectief waren, zonder controlegroep (bron).

Een systematische review naar seksuele gezondheid na vaginoplastiek (Kloer en collega's, 2021) vond 140 studies met samen 6.953 patiënten; twee derde daarvan was cross-sectioneel of retrospectief observationeel onderzoek. De auteurs schrijven dat de uiteenlopende meetmethoden het vergelijken van uitkomsten moeilijk maken en pleiten voor prospectief onderzoek en gevalideerde vragenlijsten (bron).

Korte follow-up en veel uitval

In een reactie op een meta-analyse uit 2021 over spijt na genderbevestigende operaties wezen Expósito-Campos en D'Angelo op de opzet van de onderliggende studies. Veel daarvan volgden deelnemers maar één of twee jaar, terwijl spijt naar schatting gemiddeld pas na acht tot achtenhalf jaar zichtbaar wordt. Ook de vijf best beoordeelde studies verloren 28 tot meer dan 40 procent van de deelnemers uit het oog, onder wie mensen die overleden door complicaties of door zelfdoding (bron).

Een neovagina vraagt levenslange zorg

Bij de penisinversietechniek wordt de neovagina gemaakt van de huid van de penis. Amsterdam UMC schrijft in zijn patiënteninformatie dat patiënten het eerste jaar minimaal twee keer per dag 30 minuten moeten dilateren en dat dilateren en spoelen levenslang nodig blijven (bron). Als mogelijke complicaties noemt het ziekenhuis onder meer een bloeding, een gaatje in de endeldarm, een wondinfectie, het afsterven van een deel van de huid en vernauwing van de uitgang van de plasbuis (bron).

In de meta-analyse van Bustos en collega's kwam vernauwing (stenose of strictuur) voor bij 11 procent van de patiënten, afsterven van weefsel bij 4 procent, verzakking bij 3 procent en een fistel bij 1 procent (bron).

Klachten na de operatie

Een Canadees onderzoek onder 60 transvrouwen die minstens een jaar eerder een vaginoplastiek hadden ondergaan (Hallarn en collega's, 2023) vond dat 57 procent in de voorgaande 30 dagen minstens één vaginale klacht had, het vaakst een onaangename geur (27 procent) en bloedverlies (21 procent). Over het voorgaande jaar meldde 13 procent een urineweginfectie en 23 procent haargroei in de neovagina. De onderzoekers tekenen aan dat deelnemers zich zelf aanmeldden, waardoor mensen met klachten waarschijnlijk oververtegenwoordigd zijn (bron).

Volgens de review van Kloer en collega's was pijn bij het vrijen (dyspareunie) de meest genoemde belemmering bij seks. Het aandeel patiënten dat na de operatie een orgasme kon krijgen, liep in de studies uiteen van 17,4 tot 100 procent, met een mediaan van 79,7 procent (bron).

Wat dit betekent voor de berichtgeving

Een tevredenheidspercentage zegt weinig zonder de kwaliteit van de studies, de duur van de follow-up en het aandeel deelnemers dat uit beeld verdween. Wie zulke cijfers zonder die context brengt, geeft lezers een onvolledig beeld van wat een vaginoplastiek inhoudt.