'Bending Gender' aan de Universiteit Leiden: zes lezingen, geen tegengeluid

Zes avonden, één vertrekpunt

Van 17 oktober tot 19 december 2023 organiseerde Studium Generale Leiden de lezingenreeks 'Bending Gender' (bron). Studium Generale organiseert lezingen, symposia, filmvertoningen en debatten "ter aanvulling van het facultaire onderwijs" en is toegankelijk voor studenten, medewerkers en andere geïnteresseerden (bron). Zes sprekers uit filosofie, geschiedenis, psychologie, genderstudies en kunstwetenschap bogen zich over de vraag "wat houdt gender nu eigenlijk in?" Op papier oogt dat als precies wat een universiteit hoort te doen: een onderwerp van meerdere kanten belichten. Wie de lezingbeschrijvingen leest, ziet echter een reeks die genderdiversiteit als vertrekpunt neemt en niet de vraag stelt of de nadruk op genderidentiteit boven biologisch geslacht wetenschappelijk houdbaar is.

De sprekers en hun onderwerpen

Filosofe Annemie Halsema opende op 17 oktober. Zij pleitte, "in tegenstelling tot sommige feministen (Trans Exclusionary Radical Feminists, TERFs)", ervoor om identiteit "als wezenlijk onderdeel van 'geslacht'" te beschouwen, waardoor het onderscheid tussen sekse en gender "moet worden bijgesteld", en sloot af met de gevolgen voor de discussie over de transgenderwet. Historica Geertje Mak volgde op 31 oktober met de geschiedenis van het concept genderidentiteit, sinds Robert Stoller in 1964 de term "kern genderidentiteit" introduceerde. Lieke Vrouenraets, kind- en jeugdpsycholoog in opleiding tot GZ-psycholoog bij het WAKZ van het LUMC, besprak op 14 november de ethische uitdagingen in de zorg voor kinderen en jongeren met genderdysforie. Emeritus hoogleraar genderstudies Maaike Meijer sprak op 28 november onder de titel "Aan man en vrouw voorbij", mede over haar eigen non-binaire identiteit. Annelies Kleinherenbrink, universitair docent gender en diversiteit aan de Radboud Universiteit, vroeg op 12 december of feministische theorie "voor meer gendertrammelant in de geneeskunde" kan of moet zorgen; zij bekritiseerde dat de geneeskunde sekse en gender vaak strikt gescheiden houdt en zich eenzijdig op sekse richt. Universitair docent Looi van Kessel sloot op 19 december af met een lezing over drag en kleding als genderexpressie. Op 8 februari 2024 volgde nog de theatervoorstelling Narrow Spaces, volgens de aankondiging een verhaal "over mannen die niet kunnen voldoen aan heteroseksuele en mannelijke normen" (bron).

Wetenschappelijk jasje, geen tegengeluid

In geen van de zes lezingbeschrijvingen staat de internationale discussie over de bewijsbasis voor puberteitsremmers en hormonale behandeling bij minderjarigen centraal, en geen spreker verdedigt dat biologisch geslacht leidend moet blijven. Het genderkritische standpunt komt wel ter sprake, maar alleen als de positie waartegen Halsema zich afzet. De reeks presenteert zich als multidisciplinair en academisch, maar een spreker die vanuit een kritisch of biologisch-realistisch perspectief tegenwicht bood, stond niet op het programma.

Waarom dit ertoe doet

Universiteit Leiden is geen willekeurige instelling: Willem van Oranje schonk de stad in 1575 de universiteit, de eerste van Nederland (bron). Wanneer zo'n instelling in haar eigen programma, dat bedoeld is als aanvulling op het onderwijs, een omstreden onderwerp alleen vanuit één richting belicht, gaat het niet meer om de vraag welke meningen op een universiteit mogen klinken, maar om welke opvattingen de universiteit zelf een podium geeft. Dat is geen kwestie van vrijheid van meningsuiting, maar van academische evenwichtigheid.

Mark Visser

Redactie