Taal & media

2 augustus 2026

Hij, zij, die, hen: de taal als ideologisch wapen

Radar (AVROTROS) liet in 2021 een non-binaire acteur en een actrice uitleggen waarom het 'zo belangrijk' is mensen met de juiste voornaamwoorden aan te spreken: naast hij en zij ook die en hen. Bezwaren uit taalgevoel heten er 'een beetje een non-argument'. Een analyse van taal als politiek instrument.

Hij, zij, die, hen: de taal als ideologisch wapen

Taal volgt de werkelijkheid, niet de identiteit

Taal is geen speelgoed van gevoelens. Wie met hij of zij naar een persoon verwijst, gebruikt een mannelijk of een vrouwelijk voornaamwoord (bron). Dat is geen willekeurige sociale constructie, maar een weerspiegeling van de biologische realiteit die de menselijke soort in stand houdt. Er zijn twee seksen. Geen spectrum. Dertien biologen schreven in 2026 in het vakblad Ecology Letters, met een beroep op de evolutietheorie, dat biologisch geslacht het best te definiëren is als een tweedeling op basis van de grootte van de geslachtscellen, los van het menselijke begrip gender (bron). Volgens een schatting van het CBS waren er in 2023 in Nederland ongeveer 45.000 non-binaire of genderqueer personen van 15 jaar of ouder, 0,3 procent van die leeftijdsgroep (bron). Hoe zij zich voelen, verandert die biologie niet.

Door "die" of "hen" te presenteren als een kwestie van respect, en bezwaren uit taalgevoel af te doen als "een beetje een non-argument", wordt de taal gedwongen een leugen te dragen. Het is geen neutraliteit. Het is een politieke daad: de ontkenning van sekse als relevante categorie. Wie meedoet, bevestigt niet alleen iemands gevoel, maar accepteert de claim dat biologie ondergeschikt is aan zelfdefinitie.

Validatie als morele plicht

In het Radar-artikel van 27 mei 2021 zegt de non-binaire acteur, drag-king en activist Thorn Roos de Vries zich "gevalideerd" te voelen als iemand de juiste voornaamwoorden gebruikt, noemt De Vries dat "een teken van wederzijds respect" en is het volgens De Vries "onprettig" om opzettelijk met de verkeerde te worden aangesproken (bron). Dat is emotionele chantage. Mensen zijn niet verplicht andermans interne beleving tot objectieve waarheid te verheffen. Je kunt beleefd zijn zonder mee te gaan in een ideologische herdefiniëring van de werkelijkheid. Een man die zich vrouw noemt, blijft een man. Een vrouw die zich non-binair noemt, blijft een vrouw. Pronouns veranderen dat niet.

Het argument van actrice Hanna van Vliet in hetzelfde artikel, dat taal sowieso continu verandert en evolueert en dat we daarom moeten meebuigen, is een drogreden. Taal evolueert organisch, niet omdat activisten en media een nieuwe orthodoxie opleggen. Neopronouns of genderneutrale vormen als nieuwe norm presenteren is geen natuurlijke ontwikkeling; het is top-down druk.

Het grotere plaatje

Dit soort stukken staan niet op zichzelf. Ze maken deel uit van een voortdurende campagne waarin media, omroepen en instellingen de genderideologie normaliseren. Vlaggen en parades, "allies", religieuze legitimatie, taalregels: steeds wordt geweigerd de kernvraag te stellen: is genderidentiteit een objectieve, medisch of wetenschappelijk gefundeerde categorie, of een subjectieve beleving die geen recht heeft op maatschappelijke herordening?

Voor volwassenen die privé met hun identiteit worstelen, is er ruimte voor empathie. Voor de eis dat de hele samenleving — scholen, bedrijven, media, overheid — de taal en de werkelijkheid aanpast, is er geen. Dat is geen inclusie. Dat is ideologische overwinning.

De samenleving is niet verplicht te geloven dat gender een spectrum is omdat een omroep dat opschrijft. Radar stelt het zelf, zonder bron: hoewel vroeger wellicht gedacht werd dat gender binair is, "betreft het in werkelijkheid een spectrum van man vrouw en alles ertussenin" (bron). En een omroep die dit als vanzelfsprekende waarheid presenteert, doet geen voorlichting. Ze doet propaganda.