Jij-dag in plaats van Moederdag: de OCW-taalgids die moeders wegschrijft

Het voorbeeld: Moederdag moet eraan geloven

Begin april 2026 lekte via GeenStijl een interne taalgids van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) uit. In het vragenuur van 7 april citeerde FVD-Kamerlid Van Duijvenvoorde eruit: 'Om gelijkwaardigheid te bevorderen, kiest OCW in sommige gevallen termen die nog niet gangbaar zijn in de officiële Nederlandse taal.' Als voorbeeld noemde hij 'Jij-dag' in plaats van 'Vader- of Moederdag' (bron). De gids is volgens staatssecretaris Tielen ambtelijk tot stand gekomen als hulpmiddel 'slechts voor medewerkers van het ministerie' (bron). Het woord 'moeder' maakt in dat voorstel plaats voor 'jij': een dag voor 'jou', wie je ook bent.

De redenering ontleed

Het ministerie noemt als uitgangspunt van de gids 'gelijkwaardige communicatie te bevorderen zonder drempels' (bron). De gedachte achter de Jij-dag lijkt op het eerste gezicht meelevend: niet ieder kind heeft een moeder, en voor wie haar mist kan zo'n dag pijnlijk zijn. Maar kijk wat de redenering werkelijk doet:

• De uitzondering wordt de regel. Omdat een deel van de kinderen geen moeder (meer) heeft, moet het woord voor iedereen wijken. Met dezelfde logica schaf je verjaardagen af (niet iedereen viert ze), Vaderdag, opa- en omadag en het woord 'gezin'.
• Het woord is het doelwit, niet het probleem. Een kind zonder moeder is niet geholpen met een 'Jij-dag'; het gemis blijft. Het enige wat verdwijnt, is de taal waarmee de rest van de samenleving iets waardevols benoemt.
• 'Inclusie' betekent hier: onzichtbaar maken. Moeders worden uit hun eigen feestdag geschreven. Dat heet inclusief, maar het is exclusie van de meerderheid ten gunste van een abstractie.

Het patroon: taal als proeftuin

Deze site documenteerde het eerder bij 'zwangere personen', 'mensen met een baarmoeder' en het geschrapte 'dames en heren': taal is de plek waar de genderideologie het eerst landt, omdat taal goedkoop lijkt. Geen wet, geen debat — gewoon een gids, een richtlijn, een stijlboek. Helemaal gratis was deze gids overigens niet: volgens staatssecretaris Tielen is er ongeveer 40.000 euro aan besteed (bron). Maar de werkelijke prijs is een andere. Wie de woorden 'moeder' en 'vrouw' systematisch vervangt, verschuift wat normaal is — en dat is precies de bedoeling. De gids is geen service; het is beleid zonder mandaat.

Wie dit bedenkt — en wie het moet dragen

Deze gids kwam niet uit de samenleving maar uit het ministerie zelf. Eén medewerker begeleidde de ontwikkeling tussen de zomer van 2023 en de zomer van 2025, zo'n 30 tot 35 collega's dachten of lazen enkele uren mee, en uit het netwerk van externe adviseurs werd expertise gebruikt, onder meer van ECHO Expertisecentrum Diversiteitsbeleid en IZI Solutions (bron). Kamerlid Keijzer vroeg of mensen die hun vader of moeder hebben verloren was gevraagd of zij het eens zijn met het schrappen van 'Moederdag' en 'Vaderdag'. Het antwoord van de staatssecretaris: 'Nee.' (bron) De doelgroep van de wijziging is niet het publiek maar de organisatie zelf: het laat zien dat men bij de tijd is. De kosten — vervreemding, irritatie, en het gestage verdwijnen van gewone woorden uit het publieke domein — zijn voor iedereen.

De toets die elke taalgids zou moeten doorstaan

Drie vragen volstaan. Eén: welk concreet probleem lost de wijziging op, en voor hoeveel mensen? Twee: wat raakt er verloren voor alle anderen? Drie: is hierover iemand geraadpleegd buiten de eigen kring? De Jij-dag zakt voor alle drie. Het ministerie noemde in zijn antwoorden op de Kamervragen geen concreet probleem dat de Jij-dag oplost, het verlies is reëel — een breed gedeeld cultuurmoment en een vertrouwd woord — en de mensen die het gemis het sterkst voelen, is niets gevraagd (bron).

Hoe het afliep

Staatssecretaris Tielen zei in het vragenuur dat de gids op haar overkwam 'als enige mate van betutteling' en dat hij wat haar betreft 'de kast in' mocht (bron). In haar antwoorden van 22 mei 2026 schreef ze dat de taalgids niet langer in gebruik is op het ministerie, dat de digitale versie niet meer te raadplegen is, dat fysieke exemplaren voor zover mogelijk zijn teruggenomen en dat de geplande herzieningen niet doorgaan (bron).

Conclusie

Moederdag vervangen door 'Jij-dag' beschermt geen enkel kind en erkent geen enkele ouder; het schrapt alleen het woord 'moeder'. Dat is geen inclusie maar taalpolitiek: de wereld herschrijven door de woorden te vervangen. Wie moeders wil eren, viert Moederdag. Wie een ideologie wil uitdragen, maakt er een Jij-dag van.