Kamer wil genderneutrale wc's als signaal van inclusie

Het voorbeeld: wc's als 'belangrijk element van diversiteit'

Op 22 april 2026 meldde De Telegraaf, op basis van een intern document, dat de Tweede Kamer in haar tijdelijke onderkomen aan de Bezuidenhoutseweg in Den Haag een reeks genderneutrale toiletten wil inrichten. Het gaat om ongeveer twintig wc's. De krant citeerde de Kamerorganisatie: "Diversiteit en inclusie worden door de organisatie als belangrijke elementen gezien." Volgens hetzelfde bericht hadden politici en ambtenaren eerder om genderneutrale toiletten gevraagd (bron). Een tekort aan wc's of een hygiëneprobleem wordt in de berichtgeving niet als reden genoemd. De motivering is een waarde, geen probleem dat moet worden opgelost. Het toilet als beleidsverklaring.

Het is niet de eerste keer. Begin 2023 stemde de bouwbegeleidingscommissie van de Kamer al in met drie soorten toiletten in het gerenoveerde Binnenhof: een herentoilet, een damestoilet en een gender-inclusief toilet dat iedereen mag gebruiken (bron).

Wat Nederlanders en scholieren ervan vinden

De peilingen geven geen eenduidig beeld:

• In een open poll van het consumentenprogramma Radar (AVROTROS), begin mei 2026, was 64 procent van de 7.984 deelnemers geen voorstander van genderneutrale toiletten; 16 procent was voor en 9 procent voor onder voorwaarden (bron). Zo'n poll is niet representatief: wie meedoet, kiest daar zelf voor.
• Een representatief onderzoek onder 3.600 leden van het Hart van Nederland-panel kwam in augustus 2023 op een ander beeld: 67 procent had geen probleem met gedeelde toiletten, 31 procent vond de opkomst ervan slecht (bron).
• Onder middelbare scholieren is de steun kleiner. In een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam in opdracht van het ministerie van OCW, dat in maart 2026 in het nieuws kwam, had 61 procent van 1.656 in 2024 ondervraagde leerlingen van acht middelbare scholen een conservatieve opvatting over de stelling "Minstens de helft van de toiletten op school moet genderneutraal zijn"; 18 procent was neutraal en 22 procent progressief (bron).

Waarom dit propaganda is en geen beleid

Beleid begint normaal bij een probleem: er is iets stuk, en de overheid repareert het. Hier lijkt de volgorde omgekeerd. Er is een ideologisch uitgangspunt, namelijk dat de indeling naar sekse in de publieke ruimte moet wijken, en dat uitgangspunt zoekt toepassingen. Het toilet is daarvoor het perfecte canvas: zichtbaar, dagelijks, symbolisch.

Let ook op het taalgebruik. Wie tegen is, is tegen 'inclusie', en wie wil er nu exclusief zijn? Zo wordt een praktische inrichtingsvraag (hoe organiseer je sanitair voor iedereen prettig?) omgekat naar een morele lakmoesproef. Dat is het propagandamechanisme in het klein: de framing beslist het debat voordat het gevoerd is.

Wat er speelt bij vrouwen en meisjes

In de Radar-poll noemden tegenstanders vooral hun privacy en veiligheid. Een vrouw schreef dat ze geen mannen op het toilet wil, een andere wil geen mannen in de buurt als ze zich omkleedt (bron). Ook de feministische stichting Voorzij wees in 2023 op de veiligheid en privacy van vrouwen, vooral 's avonds (bron). Die bezwaren verdienen een serieus antwoord, geen verwijzing naar inclusie. In het UvA-onderzoek waren meisjes overigens minder vaak terughoudend dan jongens: 55 tegen 69 procent had een conservatieve opvatting over genderneutrale schooltoiletten (bron).

Een oplossing die al op tafel ligt

Er bestaat een oplossing waar vrijwel iedereen mee kan leven: behoud gescheiden dames- en herentoiletten en voeg waar nodig een individuele, afsluitbare ruimte toe die voor iedereen toegankelijk is. Dat is in grote lijnen wat voor het gerenoveerde Binnenhof is afgesproken (bron), en ook Rutgers noemde in 2023 aparte voorzieningen naast genderneutrale toiletten een mogelijkheid (bron). Dat de Kamerorganisatie het besluit voor het tijdelijke gebouw toch inkleedt als een kwestie van diversiteit en inclusie, zegt iets over de aard ervan: het gaat niet alleen over toiletten, het gaat ook over het uitdragen van een boodschap met publieke ruimte.

Conclusie

De Kamer kiest voor een maatregel waarover de meningen sterk verdeeld zijn: een open poll laat een ruime meerderheid tegen zien, een representatief panel uit 2023 een meerderheid zonder bezwaar, en van de scholieren in het UvA-onderzoek is 61 procent terughoudend. De motivering, diversiteit en inclusie als 'belangrijke elementen', maakt van een praktische inrichtingsvraag een signaal. Dat is wat deze site genderpropaganda noemt: beleid als boodschap, met de gebruiker als decor.