„Sociale transitie bij kinderen is een vrijblijvende, neutrale stap”

De claim

De bewering luidt dat sociale transitie een vrijblijvende stap is: het kind probeert een nieuwe naam, voornaamwoorden of kleding uit, en als het niet bevalt draai je het gewoon terug. Er komt immers geen medicatie aan te pas.

Waarom dit niet vaststaat

• Een actieve interventie. Het eindrapport van de Cass Review (2024) schrijft dat sociale transitie in een zorgsetting moet worden gezien als een actieve interventie, omdat die belangrijke gevolgen kan hebben voor het psychisch functioneren van een kind of jongere en voor de uitkomsten op langere termijn (bron).
• Persistentie. Volgens het eindrapport vond vroeg onderzoek dat genderincongruentie uit de kindertijd bij ongeveer 15 procent aanhield tot in de volwassenheid; latere studies, zoals Steensma e.a. (2013), vonden 37 procent. In die latere periode was een groter deel van de kinderen al sociaal getransitioneerd voordat ze in de kliniek werden gezien (bron). Olson e.a. (2022) volgden 317 kinderen die als kind volledig sociaal waren getransitioneerd; gemiddeld ruim vijf jaar na die transitie leefde 94 procent als binair transgender, 3,5 procent als non-binair en 2,5 procent als cisgender (bron). Dat kan betekenen dat de juiste kinderen transitioneren, maar ook dat de sociale transitie zelf de genderincongruentie bestendigt. Volgens de Cass Review is uit deze studies geen oorzakelijk verband in een van beide richtingen af te leiden (bron).
• Terugdraaien is niet vanzelfsprekend. De Cass Review schrijft dat een kind of jongere die de transitie wil terugdraaien daarbij hulp nodig kan hebben, omdat dat een moeilijke stap kan zijn (bron). Ook Olson e.a. noemen de zorg dat een retransitie belastend kan zijn, en schrijven dat inzicht in retransities nodig is om die voor jongeren zo soepel mogelijk te laten verlopen (bron).
• Ouders buiten beeld. De Cass Review hoorde van veel ouders in Engeland de zorg dat hun kind zonder betrokkenheid van de ouders sociaal werd getransitioneerd, vooral wanneer een adolescent op school uit de kast was gekomen. Het rapport adviseert ouders actief bij de beslissing te betrekken, tenzij er sterke aanwijzingen zijn dat dat het kind of de jongere in gevaar brengt (bron).

Wat het onderzoek laat zien

De systematische review van Hall e.a. (2024), uitgevoerd door de Universiteit van York voor de Cass Review, vond elf studies naar de gevolgen van sociale transitie bij kinderen en adolescenten. Er is geen enkele prospectieve longitudinale studie met een geschikte vergelijkingsgroep, en de onderzoekers concluderen dat robuust bewijs voor de voordelen of de nadelen van sociale transitie ontbreekt (bron). Volgens het eindrapport waren negen van die elf studies van lage en twee van matige kwaliteit. Het rapport voegt eraan toe dat het geslacht waarin een kind wordt opgevoed enige invloed lijkt te hebben op de uiteindelijke genderidentiteit, en dat het mogelijk is dat sociale transitie in de kindertijd het verloop van de genderidentiteitsontwikkeling verandert (bron).

Wat de Cass Review adviseert

Om die reden adviseert de Cass Review bij kinderen een voorzichtiger aanpak dan bij adolescenten. Ouders van jonge kinderen moeten worden aangemoedigd klinische hulp te zoeken bij de beslissing, en een gedeeltelijke in plaats van een volledige transitie kan helpen om opties open te houden. Voor adolescenten noemt het rapport verkenning een normaal proces (bron). Dat is geen gebrek aan acceptatie, maar zorgvuldigheid.

Conclusie

Dat sociale transitie neutraal en vrijblijvend is, is een aanname zonder deugdelijke onderbouwing. De Cass Review noemt het een actieve interventie die het psychisch functioneren en het verloop van de genderontwikkeling mogelijk beïnvloedt; of dat werkelijk zo is, kan het huidige onderzoek niet vaststellen. Ongefundeerd.