„Zonder medische transitie plegen transgender jongeren massaal suïcide”

Een ernstig onderwerp dat zorgvuldigheid verdient

Jongeren die naar een genderkliniek worden verwezen, hebben vaker suïcidale gedachten en gedragingen dan leeftijdsgenoten. In een groot onderzoek in Canadese, Britse en Nederlandse genderklinieken lag dat aandeel tussen 27 en 55 procent: duidelijk hoger dan bij adolescenten in het algemeen, maar vergelijkbaar met jongeren zonder transidentiteit die in de jeugd-ggz terechtkomen (bron). Dat is een reële zorg die goede hulp verdient. Juist daarom is het belangrijk dat ouders correcte informatie krijgen — en niet onder druk worden gezet met de vraag 'wil je een levende zoon of een dode dochter?'.

Waar komt het frame vandaan?

Het frame ontleent zijn kracht aan angst: geen ouder wil het risico nemen. Het eindrapport van de Cass Review beschrijft dat sommige behandelaars zich onder druk gezet voelen om een medisch traject te steunen, omdat breed wordt uitgedragen dat genderbevestigende behandeling het suïciderisico verlaagt (bron). Het cijfer van 41 procent dat een suïcidepoging deed, komt uit een Amerikaanse enquête onder ruim 6.000 transgender en genderdiverse volwassenen van 18 jaar en ouder, aan wie werd gevraagd of ze ooit een poging hadden gedaan. De vragenlijst ging niet na hoe het met hun psychische gezondheid stond. De onderzoekers schrijven zelf dat zo'n losse vraag het percentage kan opdrijven, omdat sommigen er ook zelfbeschadiging of ernstige suïcidegedachten mee aangeven, en dat ze niet konden bepalen in hoeverre de 41 procent het werkelijke aantal pogingen overschat (bron). Over het effect van behandeling zegt het cijfer niets.

Wat zegt het onderzoek?

• Voltooide suïcide is zeldzaam, maar vaker dan gemiddeld. Een analyse van de Britse genderkliniek voor kinderen en jongeren (Biggs, 2022) vond van 2010 tot en met 2020 vier bekende of vermoedelijke suïcides onder ongeveer 15.000 patiënten, inclusief de wachtlijst: 0,03 procent. Het jaarlijkse cijfer lag wel 5,5 keer hoger dan bij Britse leeftijdsgenoten (bron). Elke suïcide is er één te veel, maar dit staat ver af van het beeld van massale suïcide.
• Geen bewezen beschermend effect. Volgens het eindrapport van de Cass Review wordt de conclusie dat genderbevestigende behandeling het suïciderisico verlaagt niet ondersteund door de systematische review waarop het rapport zich baseert. Over een andere systematische review (Jackson, 2023), die in de meeste studies een daling van suïcidaliteit na behandeling zag, schrijft het rapport dat de meeste onderliggende studies grote methodologische problemen hadden, vooral omdat niet goed werd gecorrigeerd voor bijkomende psychiatrische problemen en behandeling, zodat er geen harde conclusies te trekken waren (bron). De Finse onderzoeksgroep van Ruuska (2024) volgde 2.083 jongeren die naar de genderzorg waren verwezen en 16.643 leeftijdsgenoten. Zodra rekening werd gehouden met specialistische psychiatrische behandeling, verschilde de sterfte door suïcide niet significant meer. De belangrijkste voorspeller van sterfte was psychiatrische problematiek; medische transitie had volgens de onderzoekers geen invloed op het suïciderisico (bron).
• Strijdig met de mediatips van 113. 113 Zelfmoordpreventie vraagt wie over zelfdoding bericht onder meer om geen verband te leggen met één enkele oorzaak of gebeurtenis (bron). Het 'transitie of dood'-frame doet precies dat.

Wat helpt wél?

Voor depressie en angst, die in deze groep veel voorkomen, hebben veel psychologische behandelingen een goede wetenschappelijke basis in de algemene bevolking, schrijft de Cass Review (bron). De Finse onderzoekers noemen het van het grootste belang om psychische stoornissen bij jongeren met genderdysforie op te sporen en goed te behandelen om suïcide te voorkomen (bron). De Britse Tavistock-kliniek zag bovendien dat het risico op suïcidaliteit toenam op overgangsmomenten in de zorg, zoals de overstap van kinder- naar volwassenenzorg (bron). Wie suïcidaliteit reduceert tot een genderprobleem met één oplossing, onthoudt deze jongeren de brede zorg die ze nodig hebben.

Conclusie

Suïcidaliteit in deze groep is echt en verdient serieuze psychische zorg. Maar de claim dat transitie de aangewezen suïcidepreventie is, mist wetenschappelijke onderbouwing en zet ouders emotioneel klem. Misleidend.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Bel 113 of 0800-0113, of chat via 113.nl.